Wat is piepschuim (EPS)? Materiaal en isolatie uitgelegd
Kort antwoord: piepschuim is de gewone naam voor EPS, geëxpandeerd polystyreen. In Duitsland heet het Styropor, een merknaam. Het materiaal is een kunststof en bestaat voor circa 98% uit lucht. Die ingesloten lucht zorgt voor de isolatie. Daarom houden piepschuim dozen producten zo goed koel.
In dit artikel lees je waar het materiaal uit bestaat, hoe het verschilt van XPS (Styrodur) en welke waarden gebruikelijk zijn voor dichtheid en warmtegeleiding. Daarna zie je wat dat in de praktijk betekent voor een EPS doos.
Wat is piepschuim?
Styropor was oorspronkelijk een merknaam van BASF. Volgens Wikipedia beheert de Duitse brancheorganisatie Industrieverband Hartschaum (IVH) de merkrechten sinds de jaren negentig. De naam is toch een soortnaam geworden, zoals Tempo voor papieren zakdoekjes.
De technische term is EPS, geëxpandeerd polystyreen. Piepschuim, Styropor en EPS bedoelen in het dagelijks gebruik hetzelfde. Wij gebruiken daarom ook beide termen naast elkaar.
Waar bestaat piepschuim uit?
Piepschuim bestaat uit polystyreen. Na het opschuimen bestaat het volgens de IVH-gids voor circa 98% uit lucht. Het vaste deel is dus heel klein.
Zo ontstaat het materiaal in drie stappen:
- Korrels. Je begint met kleine polystyreenparels met een drijfgas. Vaak genoemd worden pentaan, cyclopentaan of koolstofdioxide.
- Opschuimen. Met hitte, meestal stoom, zetten de parels uit tot een veelvoud van hun volume.
- Lassen. In de mal smelten de opgeschuimde bolletjes aan elkaar tot blokken, platen of vormdelen zoals een doos.
Aan de breukrand zie je de bolletjes terug. EPS lijkt daar op veel aan elkaar gebakken parels.
Is piepschuim plastic?
Ja. Polystyreen is een kunststof. Piepschuim is dus plastic in opgeschuimde vorm. Hoe je het afvoert, lees je in piepschuim afvoeren en recyclen.
Piepschuim, EPS en Styrodur: de verschillen
De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt. Styropor en Styrodur zijn allebei BASF-merknamen, maar voor twee verschillende schuimen.
| Begrip | Bedoeld wordt | Productie | Uiterlijk |
|---|---|---|---|
| Styropor | Merknaam voor EPS | Parels opgeschuimd en in de mal aan elkaar gelast | Wit of grijs |
| EPS | Geëxpandeerd polystyreen (vakterm) | Zoals Styropor | Wit of grijs |
| Styrodur | Merknaam voor XPS (geëxtrudeerd polystyreen) | Polystyreen gesmolten, geschuimd en door een mondstuk geperst | Bij BASF groen, bij andere fabrikanten ook blauw of roze |
XPS is dichter en neemt minder water op. Baustoffshop noemt voor XPS bij langdurig onderdompelen slechts circa 0,7 vol.%. Voor verpakkingen is het ongebruikelijk. Voor koeldozen gebruikt men EPS, omdat het licht is, goed in vorm te brengen en goed isoleert.
Eigenschappen van EPS in het kort
Dichtheid
De dichtheid van EPS verschilt sterk. Volgens Wikipedia loopt ze van circa 15 kg/m³ bij isolatie in de bouw tot 90 kg/m³ bij producten zoals een skihelm. Hoe hoger de dichtheid, hoe steviger maar ook zwaarder het onderdeel. Voor de isolatie telt naast de dichtheid vooral de wanddikte.
Warmtegeleiding
De warmtegeleidingscoëfficiënt (lambda) laat zien hoeveel warmte een stof doorlaat. Hoe lager de waarde, hoe beter het materiaal isoleert.
| Materiaal | Warmtegeleiding in W/(m·K) | Bron |
|---|---|---|
| EPS wit | 0,035 tot 0,040 | Wikipedia, IVH-gids |
| EPS grijs (met grafiet) | circa 0,032 | Wikipedia, IVH-gids |
| XPS (Styrodur) | 0,033 tot 0,035 | Baustoffshop |
Dit zijn waarden voor bouwplaten. Bij dozen hangt het effect ook af van wanddikte, deksel en sluiting.
Temperatuur
EPS is geschikt voor continu gebruik tot circa 70 °C. Volgens Wikipedia versnelt de veroudering vanaf 55 °C. Laat dozen daarom niet in een hete auto in de zon staan en houd ze uit de buurt van warmtebronnen.
Waarvoor wordt EPS gebruikt?
EPS kom je op veel plekken tegen. Het bekendst zijn isolatieplaten voor gevels, wanden en daken. Daarnaast zijn er verpakkingen, zoals vormdelen rond elektronica, opvulling in pakketten en dozen voor gekoelde producten. De eisen verschillen: in de bouw tellen isolatiewaarde en brandveiligheid, bij verpakkingen gewicht, schokbescherming en temperatuurbehoud. Daarom verschillen dichtheid en vorm per product.
Waarom isoleren piepschuim dozen zo goed?
Warmte verplaatst zich op drie manieren: door geleiding, stroming en straling. In EPS zit de lucht in piepkleine, gesloten cellen. Ze kan nauwelijks stromen en geleidt warmte slecht. Het materiaal zelf is maar een klein deel. Zo blijft de kou in de doos en komt warmte van buiten maar langzaam binnen.
In de praktijk beslist de wanddikte. In ons assortiment vind je EPS dozen met wanddiktes van 15 tot 50 mm. Richtwaarden uit onze praktijktests bij circa 20 °C buitentemperatuur:
| Opbouw | Koelduur (richtwaarde) |
|---|---|
| Dunwandig (20 mm) met 2 gelpacks | 8 tot 12 uur |
| Dikwandig (40 mm) met 2 gelpacks | 24 tot 36 uur |
| Dikwandig (40 mm) met 4 gelpacks | 36 tot 48 uur |
| Dikwandig (50 mm) met droogijs | 48 tot 72 uur (bevroren) |
Dit zijn ervaringswaarden, geen garantie. Buitentemperatuur, vullingsgraad en voorkoeling beïnvloeden het resultaat. Meer lees je in hoe lang blijft een piepschuim doos koud?
EPS doos in de koudeketen
Voor voeding en medicijnen telt een constante temperatuur over het hele traject. Een doos van EPS weegt weinig, dempt schokken en is te combineren met koelelementen of gelpacks. Voor korte zendingen is een dunne wand vaak genoeg. Bij lange trajecten of zomerhitte kies je beter een dikkere wand. Welke maat past, lees je in de juiste doosmaat kiezen.
Waar let je op bij een EPS doos?
- Wanddikte. Die bepaalt hoe lang de temperatuur standhoudt. Kies de wand passend bij de transporttijd.
- Binnenmaat in plaats van buitenmaat. Wat echt past, telt. Een doos van 4,7 liter met 30 mm wand is buiten 300 x 200 x 200 mm, maar binnen slechts 240 x 140 x 140 mm.
- Lekgaten. Dozen zonder lekgaten zijn ook geschikt voor vloeistoffen. Dozen met gaten laten smeltwater weglopen.
- Omdoos. Voor verzending en stapelen beschermt een passende kartonnen omdoos tegen stoten.
- Koelmiddel. Reken koelelementen of gelpacks direct mee.
Brandt piepschuim? Is piepschuim brandbaar?
Ja, piepschuim is brandbaar. Volgens EN 13501-1 valt EPS in Europese brandklasse E. Als isolatiemateriaal wordt EPS voorzien van een vlamvertrager. Volgens de IVH-gids geldt zulk isolatiemateriaal als moeilijk ontvlambaar (B1 volgens DIN 4102).
Of een bepaalde verpakking een vlamvertrager bevat, hangt af van het product. Kijk in het productblad of vraag het ons. In de praktijk geldt: houd EPS dozen uit de buurt van open vuur, sigaretten, straalkachels en laswerk. Verbrand resten niet in de kachel of in de tuin.
Veelgestelde vragen over piepschuim en EPS
Wat is het verschil tussen Styropor en EPS?
Styropor is een merknaam, EPS is de technische term. Beide bedoelen geëxpandeerd polystyreen. In het dagelijks gebruik betekenen ze hetzelfde.
Is Styropor hetzelfde als Styrodur?
Nee. Styropor is EPS, Styrodur is XPS. De twee schuimen worden anders gemaakt. XPS is dichter en neemt minder water op.
Is piepschuim plastic?
Ja. Piepschuim bestaat uit polystyreen, een kunststof, en voor circa 98% uit lucht.
Hoe goed isoleert piepschuim?
Wit EPS haalt een warmtegeleiding van circa 0,035 tot 0,040 W/(m·K), grijs EPS circa 0,032. Een lagere waarde betekent betere isolatie.
Is piepschuim brandbaar?
Ja. Houd het uit de buurt van open vuur. Isolatiemateriaal met vlamvertrager geldt als moeilijk ontvlambaar, verpakkingen hoeven dat niet te zijn.
Waarom houden EPS dozen producten zo lang koel?
De lucht in de gesloten cellen geleidt warmte slecht. Met een dikke wand en koelelementen blijft de temperatuur vele uren stabiel.
De juiste EPS doos vinden
Heb je dozen nodig voor gekoelde zendingen? In ons assortiment EPS dozen kopen vind je veel maten en wanddiktes, uit eigen productie sinds 1972. Zoek je een herbruikbaar alternatief? Lees EPS of EPP kiezen en bekijk de EPP dozen.
